|
شــــــــــــــــــــبهه عالمي گفت: اگر كسي از روي مروت يا شجاعت (نه ايمان) در دفاع از خانواده كشته شود، ارزشي ندارد، سگ هم چنين مي‌كند! آيا درست گفته؟! او مبتني بر قرآن و حديث چنين گفته كه البته عقل، علم و تجربه نيز مصدق همين حقيقت است. اين نكته‌ي بسيار ظريفي است كه هر انساني (نه فقط مسلمانان و معتقدان به معاد)، بايد به آن توجه كنند، تا بداند انسان چه فضيلت‌هايي نسبت انواع حيوانات دارد؟ ●- ما بسياري از فضيلت‌هاي انساني را در زمره‌ي "اخلاق" مي‌شماريم، و جالب، مهم و ضروري است كه اندكي بنگريم و توجه كنيم كه كدام يك از اينها را حيوانات ندارند؟! ●- اگر كسي بگويد: من از صبح تا شب كار مي‌كنم تا براي اعضاي خانواده، خوراك و پوشاكي تهيه كنم، ديگري مي‌گويد: اكثر حيوانات و پرندگان نيز همين كار را مي‌كنند! ●- اگر كسي بگويد: من انسانم، اخلاق و وجدان دارم، اهل ايثار و گذشت هستم، حتي حاضرم در راه دفاع از خانواده، درگير و زخمي شوم و چه بسا كشته گردم؛ ديگري مي‌گويد: نه تنها شير، پلنگ و گرگ، بلكه حتي گاو‌ميش‌ها نيز چنين مي‌كنند! ●- اگر كسي بگويد: ما با عقل معاش خود، به فكر آينده هستيم، لذا گاه از نيازها، لذات و منافع براي آينده مي‌گذريم و پس‌انداز مي‌كنيم؛ گفته خواهد شد: بسياري از حيوانات نيز شكار يا غذاي خود را براي مبادا اندوخته و پنهان مي‌كنند. برخي مانند موريانه در يك كُلني چنين مي‌كنند، برخي مانند درندگان، شكار را با برگ و شاخه مي‌پوشانند، و حتي برخي زير خاك پنهان مي‌كنند، و جالب آن كه برخي نيز سارق دستآورد ديگران هستند! ●- اگر كسي بگويد: ما انسان‌ها مدني و اجتماعي هستيم، پس قانونمنديم؛ لذا محدوده‌هاي كوچك يا بزرگي (محله، دهستان، شهر، استان و كشور) را "وطن" خود مي‌دانيم، حريمش را معين مي‌كنيم، مرزهايش را مشخص مي‌نماييم، سپس آنها در حفاظ از آنها مي‌كوشيم و در صورت ورود، نفوذ و تجاوز دشمن، از آنها تا پاي جان دفاع مي‌كنيم؛ ديگري خواهد گفت: بيشتر حيوانات وحشي، به ويژه در دسته گربه‌سانان [شير، ببر، پلنگ و ...] و نيز سگ‌سانان [سگ، گرگ، كفتار و ...] نيز چنين مي‌كنند، مضافاً بر اين كه تو فقط از نفوذ و تجاوز دشمن دفاع مي‌كني، اما آنان حتي غريبه از جنس خودشان را نيز راه نمي‌دهند و كمال ديگرشان اين است كه گاه خارج از دسته‌ي خود را نيز راه نمي‌دهند، اگر چه از خانواده‌ي آنان باشد؛ مانند گله شير ماده، كه پس از بزرگ شدن طوله‌ها، شير نر (پسر) را از گله بيرون مي‌كنند و مادر و دخترها و ساير ماده‌ها با هم زندگي مي‌كنند! پرسش: بنابراين، بشتر حالات، كشش‌ها، گرايشات و مواضعي كه ما انسان‌ها در حيات فردي و اجتماعي داريم و نامش را "اخلاق" مي‌گذاريم و گمان مي‌كنيم بدين واسطه نسبت به حيوانات برتري داريم، در حيوانات نيز وجود دارد و گاه حتي بسيار شديدتر از انسان، مضافاً بر اين كه تخلف نيز نمي‌كنند! اما انسان خلاف‌هاي بسياري را مرتكب مي‌گردد و قانون‌شكني‌هاي بسياري دارد! حال پرسش اين است كه "پس تفاوت انسان با حيوان چيست؟!" مكاتب و ايسم‌هاي بشري، كه نام روشنفكري نيز بر خود نهاده‌اند، چون هيچ تفاوت چشمگيري نيافتند، از انسان، تعاريفي چون: حيوان ناطق، حيوان راست قامت، حيوان دوپا و ... ارائه داده‌اند. پاسخ: تفاوت اصلي در همان "هدفمندي" است. هدف حيوان به جز برآوردن نيازها و ارضاي غرايز و تداوم حيات حيواني، چيز ديگري نيست و آن چه مي‌كنند، مبتني بر علوم غريزي و انجام وظايف غريزي و براي ارضاي همان غريزه‌ي حيواني مي‌باشد و البته اختياري هم ندارند. اما انسان، اگر انسان شود (اگر آدم شود)، هدفي جز عبادت و اطاعت اختياري خداوند متعال، رشد، كمال و بالتبع تقرب به خداوند متعال ندارد و نگران و اميدوار به روز موعود مي‌باشد. از اين رو حتي نيازها و شهوات نفس حيواني را به "كنترل عقل" مي‌گيرد و طبق "برنامه‌ي وحي" اداره مي‌نمايد. **- اينجاست كه عقل، قلب، سمع (شنوايي جاني)، بصر (بينايي جاني) به كار مي‌افتد، روح انساني از بند روح حيواني خارج مي‌شود و به نور "وحي" راه صعود را در صراط مستقيم مي‌پيمايد. بديهي است كه اگر چنين نشد، و اين امكانات و قوا به كار نيفتاد، آدمي نه تنها مانند حيوان است، بلكه پست‌تر نيز مي‌گردد، چرا كه حيوان از چنين كمالاتي برخوردار نبوده و فاقد اختيار و انتخاب‌هاي عقلاني مي‌باشد. لذا در مورد چنين دسته از انسان‌ها فرمود: « وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيرًا مِنَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لَا يَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لَا يُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لَا يَسْمَعُونَ بِهَا أُولَئِكَ كَالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولَئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ » (الأعراف، 179) ترجمه: و در حقيقت [گويي] بسيارى از جنيان و آدميان را براى دوزخ آفريدهايم؛ [چرا كه] دل‌هايى دارند كه با آن [حقايق را] دريافت (فهم) نمى‌كنند، و چشمانى دارند كه با آنها نمىبينند، و گوش‌هايى دارند كه با آنها نمىشنوند؛ آنان همانند چهارپايان بلكه گمراه ترند [آرى] آنها همان غافلماندگانند. تفاوت انسان و حيوان: انسان برخوردار از روح انسان (ملكوتي) و بدن حيواني مي‌باشد؛ لذا تا وقتي در اين دنياي مادي زندگي مي‌كند، جسم و قواي جسماني او، ابزارش هستند. اين جسم، نيازهايي دارد و حيات حيواني بدن انسان نيز چارچوب‌هايي دارد. انسان نيز براي تأمين آن نيازها، زندگي اجتماعي لازم دارد (مانند بسياري از حيوانات، حشرات، ماهي‌ها، پرندگان)، و زندگي اجتماعي نيز مستلزم قانونمندي مي‌باشد. بنابراين، رفتارهاي بشر، حتي آندسته از كُنش‌ها و واكُنش‌هايي كه نامش را "اخلاقيات و فضايل" مي‌گذارند، مشابه حيوانات است، چرا كه ريشه در نفس حيواني دارد، مگر آن كه "الهي" شوند. بنابراين، تفاوت انسان و حيوان اين است كه انسان آدم شود و چون حضرت ابراهيم خليل عليه السلام، به امر خدا، با عقل، دل، جان، اختيار و زبان خود بگويد: « قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ * لَا شَرِيكَ لَهُ وَبِذَلِكَ أُمِرْتُ وَأَنَا أَوَّلُ الْمُسْلِمِينَ » (الأنعام، 162 و 163) ترجمه: بگو در حقيقت نماز من و [ساير] عبادات من و زندگى و مرگ من براى خدا پروردگار جهانيان است * [كه] او را شريكى نيست و بر اين [كار] دستور يافته ام و من نخستين مسلمانم. نكته: وقتي "عقل" حاكم بر مملكت وجود گرديد، فطرت بيدار و نورش پديدار شد و تابيد، و بالتبع هدف قرب به خداوند سبحان شد، انسان آدم مي‌شود؛ آن وقت است كه كوچك‌ترين كارهاي او بزرگ و ارزشمند مي‌گردند؛ چرا كه به اختيار، براي بزرگ و عظيم انجام پذيرفته است. در چنين شرايطي، حتي يك تكه ناني كه جلوي سگي بياندازد، اخلاق و عمل حسنه محسوب گرديده و پاداش عظيم دارد، چه رسد به نماز، انفاق، ايثار، جهادت و شهادتش، چرا كه او به اختيار خود، از دل به سوي رب العالمين هجرت نموده است. چنين كسي، حتي اگر در بستر و آرام بميرد نيز شهيد است، چه رسد به آن كه در مجاهدت براي خدا [در دفاع از خانواده، وطن، نواميس مادي و معنوي] كشته شود: « وَالَّذِينَ هَاجَرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ قُتِلُوا أَوْ مَاتُوا لَيَرْزُقَنَّهُمُ اللَّهُ رِزْقًا حَسَنًا وَإِنَّ اللَّهَ لَهُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ » (الحج، 58) ترجمه: و آنان كه در راه خدا مهاجرت كردهاند و آنگاه كشته شده يا مردهاند، قطعا خداوند به آنان رزقى نيكو مى‌بخشد و راستى اين خداست كه بهترين روزى دهندگان است.
+ نوشته شده در یکشنبه ۱۳۹۶/۰۷/۳۰ساعت ۱۲:۴۱ ق.ظ توسط امید علی منتی
|
|
|
